ANTA-DOLMEN DO COTO DO CORNELLAL 10. Santa María de Ventosa, Agolada

ANTA-DOLMEN DO COTO DO CORNELLAL 10

5.-POR TERRAS DE VENTOSA: RUTA MEGALÍTICA DE AXIAZ 

"Alcanzar y comprender es el proceso de lograr un acuerdo sobre la base presupuesta de reclamos de validez que se reconocen mutuamente."

Jürguen Habermas

Debuxo versión Moncho Boga.

Non sei con total seguridade si a mámoa sinalada por Alex Negreira con número 3 (Mámoa da Chaira 3) corresponde á nomenclatura asinada por Patrimonio a saber, o GA 36020095, posto que non están ubicadas no mesmo sitio no mapa. O que si estou completamente de certo é a ubicación que Alex Negreira sinala no seu extraordinario blogue, tantas veces mencionado e utilizado. Polas características que amosan as fotografías de Alex a anta que parece mais semellante e mais cercana (malia que situada noutro lugar) é a que estou a describir agora.

Situación da Mámoa do Coto do Cornellal 10 ou Mámoa da Chaira 3.

Atópase moi preto da anterior ubicada no medio dunha pradeira en suave pendente que forma parte dunha dorsal. Como na totalidade das mámoas que compoñen esta necrópole, a vexetación que prospera irremediablemente é a que forma o monte baixo sobre todo xestas, toxo..., e monte alto con algún piñeiro. 

Fotografía de Alex Negreira do blogue megaliticiablogspot.com

A mámoa nº 10 é das da tipoloxía de pequenas dimensións, está moi alterada en toda a súa superficie e amosa abondosos restos da coiraza. O sempiterno funil de espolio destaca no medio e medio. As dimensións para os eixos son duns doce metros no noroeste-suleste e case os dez metros no noreste-suroeste. En canto á altura, non sobresae mais de setenta centímetros. 

O consabido funil de espolio tende ao cadrado e sobrepasa os dous metros de lado. A profundidade do furado é duns corenta centímetros. Atópase moi colmatado.

Fotografía de Alex Negreira do blogue megaliticiablogspot.com

Estánse a conservar uns cantos restos da cámara que posiblemente desenvolvera planta poligonal con pequeno corredor: debido ás contínuas alteracións (saqueadores, roturacións...) non se pode asegurar con rotundidade. A preto dun metro do primeiro chanto da cámara eríxese unha cativa pedra fincada que talvez teña relación coa estrutura arquitectónica ou anta. Os esteos da cámara (que poden ser catro) non sobresaen do furado de violación mais de trinta centímetros de altura o meirande, tampouco a súa anchura é escandalosa: non sobrepasa os trinta centímetros e o grosor apenas chega aos vinte.

Unha particular visión. Moncho Boga, 2026.

Neste intre da "visita guiada" hai que constatar que desde esta mámoa son visibles moitas das que compoñen a necrópole, estando a pouca distancia unhas doutras. Como se pode constatar a través das fotografías de Alex Negreira, algunhas delas permanecen no medio dunha pradeira ou na contorna mais inmediata.

Panel dos debuxos das antas da ruta.

Como imos vendo, as mámoas que conforman a necrópole do Coto do Cornellal  siguen a manter ergueitos os esteos das cámaras, feito que foi relatado a primeiros do século XXI nos traballos de Fábregas e Penedo, entroutros. O que non podo saber e informar desde aquí, é o grao de destrución que puideron sufrir desde aquilas datas.

E pouco a pouco voume mergullando por istas altas terras, camiñando entre dólmentes, camiñando entre fermosos paneis de petróglifos, escudriñando un marabilloso mundo que xa non é, un mundo pétreo que podemos imaxinar, describir, un mundo que non voltará. Por iso é tan importante a súa conservación, preservación e posta en valor. Estou completamente seguro de que se convertería nun recurso turístico cultural de primeiro orde para o Concello de Agolada.

EN SIGRAS, ENTRANDO NO MES DE AGOSTO DE 2026.

SAÚDE, SORTE E LIBROS!!!

BIBLIOGRAFÍA E ENLACES IMPRESCINDIBLES

https://megaliticia.blogspot.com/2015/11/mamoas-da-chaira.html

https://patrimoniogalego.net/index.php/77106/2015/08/mamoa-de-coto-cornellal/

https://patrimoniogalego.net/index.php/77217/2015/08/mamoa-cima-da-costa-2/

https://catalogaciondepedrafitasdegalicia.blogspot.com/

Ramón Fábregas Valcarce: "En torno al megalitismo gallego." PDF.

Ramón Fábregas Valcarce e Rafael Penedo Romero: "Antropomorfo grabado en un túmulo Megalítico de Agolada /Pontevedra)." Departamento de Historia l. Universidade de Santiago de Compostela. PDF.

Fábregas Vácarcel e Vilaseco Vázquez: "O Megalitismo na Comarca do Deza. Un proxecto para a conservación do patrimonio arquitectónico inmoble." PDF.

Fábregas Valcarce et al.: "Estudios en torno ao Megalitismo da Comarca de Deza. Primeiros Resultados". Departamento de Historia 1. USC.

Fábregas Valcarce R., Penedo Romero, R.: "Un nuevo motivo grabado en el arte megalítico del Nw Penínsular", 1995

Fernando Carrera Ramírez: "El dolmen de Os Muíños (Agolada, Pontevedra). Intervención para la documentación y protección de la pintura megalítica conservada".

https://ospendellos.blogspot.com/2018/05/aldeas-con-corazon-axiaz-rio-vilar.html

https://megaliticia.blogspot.com/2025/09/Dolmenes-Pontevedra.html

https://ospendellos.blogspot.com/2016/03/mamoas-do-coto-cornellal-axiaz.html
https://fonte.es/A-PORTADA/2018-04-16~Toponimia_de_Agolada.html

https://www.instagram.com/manuelbustogalego/

http://www.agolada.es/turismo/que-ver

https://pendellos.blogspot.com/

https://ospendellos.blogspot.com/

https://historiasdedeza.wordpress.com/category/agolada/

aopedofarelo Desde Agolada-Pontevedra

https://dagolada.blogspot.com/

https://aquamlatam.blogspot.com/

https://www.youtube.com/watch?v=jK-0_YFSzII

https://megaliticia.blogspot.com/2025/10/Petroglifos-Pontevedra-Deza-Tabeiros.html

https://folletosturisticos.com/ngg_tag/agolada/#gallery/agolada/5668
https://www.galiciamaxica.eu/galicia/pontevedra/comarca-do-deza/agolada/
iglesia-de-san-xulian-de-ventosa

https://canedo.eu/Comarcas/PONTEVEDRA/3_Deza.html

https://es.wikiloc.com/rutas-senderismo/
sobreirais-do-rio-arnego-agolada-pontevedra-668906

https://ospendellos.blogspot.com/2017/01/roteiro-cultural-dos-petroglifos-de.html

https://patrimoniogalego.net/index.php/77720/2015/09/petroglifos-do-couto-da-aspra/

https://gl.wikiloc.com/rutas-sendeirismo/subida-ao-monte-farelo-a-golada-e-antas-de-ulla-44864919/photo-29452676

https://www.rios-galegos.com/ulla/index.html

https://historiadeza.wordpress.com/2024/12/14/la-iglesia-de-san-xulian-de-ventosa-la-catedral-del-arte-rural-gallego/

https://www.nosdiario.gal/articulo/cultura/sobreiral-do-arnego/20240705081019201775.html

https://publicacions.academia.gal/index.php/rag/catalog/view/306/302/256

https://www.turismo.gal/recurso/-/detalle/7467/pazo-de-borraxeiros?langId=es_ES&tp=9&ctre=36

https://genealogiasdegalicia.wordpress.com/2012/01/21/condado-de-borrajeiros/

https://dolmensedemaisfamilia.blogspot.com/search?q=Anta+Coto+do+Cornellal