PEDRAFITA-MENHIR MARCO CONMEMORATIVO EN MEAUS. Meaus

PEDRAFITA-MENHIR MARCO CONMEMORATIVO 

SOSPEITOSOS HABITUAIS XV

"Juré nunca mantenerme en silencio cuando los seres humanos soportasen sufrimiento y humillación. Siempre debemos tomar parte. La neutralidad ayuda al opresor, nunca a la víctima. El silencio alienta al torturador, nunca al torturado."

Elie Wiesel, 1986.

Debuxo de Moncho Boga, 2025.

Volto con inusitada ledicia ás nosas terras do sul. Aquila área con especial relevancia, con especial atractivo e con espeiciais características que a singularizan. Comarca transfonteiriza que destaca por valores de todo tipo: congostras ancestrais, etnografía, megalitismo, cultura castrexa, mundo romano, Alta e Baixa Idade media, naturaleza endémica, formacións naturais, mosteiros, castelos, vilas, pobos petrificados no tempo, fauna e flora única, espectaculares cursos fluviais, construcións adxetivas.., todo un universo desperso nunha comarca, escondido, agazapado, ás veces recóndito, entre as brumas lexendarias das profundas fronteiras, mistura de costumes, de formas, de xentes, de idiomas. Unha fala e un pobo con identidade de seu: o Couto Mixto.

https://www.talesofawanderer.com/blog/2015/02/08/couto-mixto/

Antes de entrar en contexto, recordar que aldea de Meaus, do concello de Baltar, xunto con  Santiago e Rubiás (Calvos de Randín) formaron parte dun caso curioso e único en Europa do que veuse nomear unha República independente. Malia que non existira tal denominación, o certo é que efectivamente durante un tan longo período de tempo como son setecentos anos, existiu de feito o mítico Couto Mixto e o seu Camiño Privilexiado.

https://www.talesofawanderer.com/blog/2015/02/08/couto-mixto/

Hoxe voume tirar pola fiestra sen paracaidas e traio a colación este esteo magnífico e significativo usado como fito ou escultura conmemorativa: unha peza estupenda (non se me ocurre nada mellor) para conmemorar ou para sinalizar a importancia de Meaus no sistema organizativo do Couto Mixto.

Mapa de José de Castro López, 1863.

Para ir rematando,  aí vai unha pequena digresión ao redor do topónimo "meaus". Adoitanse defender tres posturas en canto ao seu significado. Unha delas mantén que "meaus" equivale a "maus" que ben significar "malo". Polo tanto faría referencia a terrenos que non son moi aptos para a agricultura, inhóspitos... Outra das interpretación relaciona a súa etimoloxía con termos xeográficos ou de propiedade, de xeito que podería proceder do termo latino "medianus" e dicir, "situado no medio". A partir de aí a evolución fonética chega a "meaos" e logo a "meaus"  e/ou "maus". É esta unha interpretación no senso xeográfico: referido a unha posición central ou intermedia, como coincide na súa situación dentro do Couto Mixto. A etimoloxía popular fico o resto: a palabra evolucionou a As Maus de xeito que se asociou a palabra descoñecida coa palabra "maus" (man), malia non ter relación real algunha. A última interpración (que eu coñeza) mantén que é un hidrotopónimo: procedería da raíz indoeuropea *mã- ou *mãw- que significa húmido, mollado ou pantano...

Mapa turístico da Baixa Limia.

Non sei si é unha peza moderna, si foi tallada pola man do home ou é natural... O que podo supoñer e supoño é que se trata dalgún fito prehistórico empregado para isa función.  Amosa forma aparentemente cadrangular cunha cara recta e outra abombada, coma o falo, o que lle está a conferir un claro aspecto fálico. A forma e a talla parecen avaliar esta feble hipótese, a falta de mais información. E, si non fose así, trátase sen dúbida dunha pedrafita moderna que merece figurar no catálogo inconmensurable das pedrafitas galaicas. 

En Sigrás, no irremediable inverno de 2026.

Saúde, sorte e libros!!!

NON Á GUERRA!!!

BIBLIOGRAFÍA ESENCIALMENTE FUNDADMENTAL

Barros, Carlos (1994). "O Couto Mixto. Unha república esquecida". Medievalismo.

Cairo, Heriberto; Godinho, Paula (2013). "El tratado de Lisboa de 1864: la demarcación de la frontera y las identificaciones nacionales". Historia y política: Ideas, procesos y movimientos sociales (30).

Brandón, Delfín Modesto (1907). "Interesante Historieta del Coto Mixto: con una digresión político-social-religiosa". A Coruña: Tierra Gallega.

García Mañá, L. M. (2005) Couto Mixto, unha república esquecida. Ed. Xerais.

López Mira, A. X. (2008) O Couto Mixto: Autogoberno, fronteiras e soberanías distantes. U. Vigo, Madrygal.

Rodríguez Cruz, José (2006). «O Couto Mixto: Lendas de tradición oral», en Lethes: Cadernos Culturais do Limia, nº. 7